200 jaar KNAW: 1808-2008

Video-interview Heinekenprijswinnaar voor Biochemie en Biofysica 2006 Sir Alec Jeffreys

De KNAW kende de Dr. H.P. Heinekenprijs voor Biochemie en Biofysica in 2006 toe aan professor Sir Alec J. Jeffreys, Department of Genetics, University of Leicester, Groot-Brittannië voor 'zijn ontdekking van de genetische vingerafdruk'.

Alec Jeffreys ontdekte halverwege de jaren tachtig dat elk mens in zijn DNA unieke stukjes heeft, die tezamen een persoonlijke code vormen, even uniek als onze vingerafdrukken. Hij was ook degene die technieken ontwikkelde om die DNA-patronen in beeld te brengen. Sindsdien is ieder individu in principe aan de hand van elke cel uit zijn of haar lichaam te identificeren. De enige uitzondering daarop zijn eeneiige tweelingen. Het is een vinding die zo snel zo veel gevolgen heeft gehad dat hij vrijwel niet meer weg te denken valt. Zo kunnen we nu met zekerheid een antwoord krijgen op vragen als: wie is de echte vader? Wiens bloed, zweet, haren of sperma is er gevonden op de plaats delict? Wie is dit tsunamislachtoffer? Is het opgegraven bot werkelijk van de laatste Russische tsaar? Zelfs de kwestie of Dolly wel echt een gekloond schaap was, kon door Jeffreys beslecht worden.

 

Het nieuwe vakgebied van de forensische moleculaire biologie is dan ook een direct gevolg van Jeffreys' onderzoek. Maar er zijn ook nieuwe mogelijkheden gekomen om te bepalen of iemand drager is van bepaalde, bijvoorbeeld ziekteverwekkende genen. De laatste tijd richt zijn onderzoek zich op erfelijke veranderingen en omgevingsfactoren. Zo onderzoekt hij bij gezinnen uit Tsjernobyl hoe straling erfelijke veranderingen veroorzaakt.

Over Alec Jeffreys

Alec Jeffreys is in 1950 geboren in Oxford in Engeland. Daar studeerde hij biochemie en hij begon er ook zijn onderzoekscarrière met een proefschrift over mitochondriën in gekweekte zoogdiercellen. In 1975 kreeg hij een postdoc-onderzoeksplaats aan de Universiteit van Amsterdam, in het laboratorium van Piet Borst, die in 1994 de Heinekenprijs kreeg. Daar ontwikkelde hij een techniek om individuele genen te analyseren, die sindsdien op grote schaal ingezet wordt en deed hij de onverwachte ontdekking dat genen op het DNA niet als één geheel aanwezig zijn, maar onderbroken worden door niet-coderende stukken DNA (introns).
In 1977 ging hij terug naar Engeland om aan het Department of Genetics van de University of Leicester te gaan werken. Tien jaar later werd hij daar hoogleraar genetica, wat nog steeds zijn functie is. Meer informatie: Jeffreys website

Over de Heinekenprijzen

De Dr. H.P. Heinekenprijs voor Biochemie en Biofysica (genoemd naar de vader van Alfred Heineken) is de oudste van de Heinekenprijzen en wordt al sinds 1964 uitgereikt. De zes Heinekenprijzen voor wetenschap en kunst worden elke twee jaar tijdens een bijzondere zitting van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen uitgereikt. Dit jaar op 2 oktober in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Meer informatie: http://www.knaw.nl/heinekenprizes

Bekijk het interview

De KNAW heeft samen met De Praktijk over dit onderwerp een werkstukpakket laten maken.

• Werkstukpakket De genetische vingerafdruk