C.U. Ariëns Kappers Hersencollectie
Toen in 1921 koningin-moeder Emma het Centraal Instituut voor Hersenonderzoek wilde bezoeken, leende de directeur, professor Ariëns Kappers, de traploper van zijn ouders om haar in stijl te ontvangen. Hij bracht de zware loper, “niet zonder eenige moeite” zoals hij zelf verklaarde, op het stuur van zijn fiets naar het Instituut. Het was karakteristiek voor Ariëns Kappers, maar ook voor de economische situatie van Nederland in die tijd.
Het Instituut was in 1909 geopend en Ariëns Kappers was de eerste directeur. Het was aanvankelijk bescheiden van opzet en de staf bestond uit niet meer dan drie onderzoekers en twee technici. Onder leiding van Ariëns Kappers met zijn niet aflatende inzet verwierf het instituut al snel een grote reputatie op het gebied van het onderzoek naar de structuur en functies van het centrale zenuwstelsel. Omdat hersenweefsel schaars is, besefte men al snel dat alleen hechte internationale samenwerking voldoende materiaal zou kunnen verschaffen.
Talrijke buitenlandse geleerden bezochten in die jaren het Amsterdamse Instituut en Ariëns Kappers zelf reisde de wereld af, van China en Japan tot Italië, Duitsland, Engeland en Noord-Amerika. Zo kwam hij in contact met legendarische hersenonderzoekers als Donaldson, Lombroso, Von Monakow en Ramón y Cajal. Op zijn reizen verzamelde hij hersenmateriaal dat hij liet verschepen naar Nederland, waar het werd gebruikt voor verder onderzoek. Maar verreweg het meeste materiaal verwierf hij dichtbij huis, namelijk uit de Amsterdamse dierentuin Artis.
Een aanzienlijk deel bevindt zich nog altijd binnen de muren van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen, en vormt daar de kern van de C.U. Ariëns Kappers Hersencollectie: ruim 450 exemplaren van intacte hersenen van vissen, amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren, plus meer dan 30.000 hersencoupes. De collectie bestaat voornamelijk uit normaal, volwassen hersenweefsel, maar bevat ook embryonaal en pathologisch materiaal.
