200 jaar KNAW: 1808-2008

donderdag 22 juli 2010
vorige volgende

Fotograaf van het gezag


Ernest Eugène Appert (1830-1891) was een Parijse fotograaf in dienst van het wettig gezag. Hij noemde zichzelf photographe de la magistrature. Van het opstandige volk van de Commune van Parijs in het voorjaar van 1871 moest hij dan ook niets hebben. Appert was de genius achter een reeks fotomontages bedoeld om de communards in een kwaad daglicht te stellen. Daarbij maakte hij gebruik van acteurs en figuranten.

In de gevangenissen waar de communards na de opstand werden vastgehouden, portretteerde Appert honderden gevangenen afzonderlijk. Mogelijk heeft hij hun gezichten op de in scène gezette gruwelfoto’s van executies geplakt. Appert had met zijn foto’s een commercieel oogmerk. Ze werden in kiosken verkocht en telkens opnieuw afgedrukt. De politie stopte de portretten in haar kaartenbakken, maar ze circuleerden ook volop onder de sympathisanten van de Commune. Van Louise Michel, zelf de heldin van de Commune, is bekend dat zij altijd één van Apperts portretten (dat van Marie Ferré) bij zich droeg.

Bij het maken van zijn portretseries van gevangenen stond Appert misschien ook een nieuwe rage voor ogen: de rond 1870 zeer populaire 'fysiognomie'. Deze pseudowetenschap gaat uit van het idee dat iemands uiterlijk iets zegt over karakter en persoonlijkheid. Bij Apperts portretten kon men naar hartenlust mijmeren over schuld of onschuld, afkomst en klasse van de communards en communardes.

De fotocollectie van Appert op het IISG bevat 322 originele foto’s, vele van vermeende brandstichtsters die als pétroleuses de geschiedenis zijn ingegaan.

print pagina

KNAW
Postbus 19121
1000 GC Amsterdam
tel. 020-5510759
knaw200@bureau.knaw.nl

Als forum, geweten en stem van de wetenschap bevordert de KNAW de kwaliteit en de belangen van de wetenschap en zet zij zich in voor een optimale bijdrage van de Nederlandse wetenschap aan de culturele, sociale en economische ontwikkeling van de samenleving. Zie: www.knaw.nl