Historie van het Trippenhuis
Louys (1605-1684) en Hendrick Trip (1607-1666), de gebroeders die het Trippenhuis lieten bouwen, waren wapenhandelaren. Zij vestigden zich in Amsterdam met hun firma Louys & Hendrick Trip kooplieden in waepenen, geschut, cogels & amonitie van oorloge. Zij wensten een dubbel woonhuis, zodat zij in dit pand de handel samen konden voortzetten. Als locatie kozen zij de Kloveniersburgwal, vlak bij de Sint Antonies Waag op de Nieuwmarkt.
De architect
Het Trippenhuis is ontworpen door Justus Vingboons (1620/21-1698). Het is waarschijnlijk dat de gebroeders Trip in Zweden met het werk van de jonge Hollandse architect kennismaakten. Vingboons werkte in dit land van 1653 tot 1656 waar hij in Stockholm Riddarhuset voltooide. In mei 1660 startte de bouw van het Trippenhuis aan de Kloveniersburgwal. Exact twee jaar later trokken Hendrick Trip en zijn vrouw Johanna de Geer in het noordelijke huis en Louys Trip en zijn vrouw Emerentia Hoefslager in het zuidelijke.
De gevel
Een opmerkelijk aspect van het Trippenhuis is dat aan de buitenkant bijna niet zichtbaar is dat zich achter de gevel twee woonhuizen bevinden. De scheidingsmuur is achter de middelste ramen van de uit natuursteen opgetrokken gevel geplaatst. Deze vensters waren oorspronkelijk geblindeerd.
De gevel is zeer uitbundig gedecoreerd. De acht zeer hoge Korinthische pilasters trekken de aandacht en ook de op het dak prijkende schoorstenen, die de vorm hebben van mortieren. Deze schoorstenen verwijzen naar de handel in kanonnen van de familie Trip. De combinatie van wapentuig en olijftakken in het beeldhouwwerk is opvallend, het is een verwijzing naar de metafoor ex bello pax, uit oorlog komt vrede voort. De Trippen werden gezien als vredebrengers, omdat zij de wapens leverden ten behoeve van de vrede.
Het interieur
De vertrekken zijn in beide huizen dezelfde, zowel wat afmeting als bestemming betreft. De gebroeders Trip gaven veel opdrachten aan grote schilders die werkzaam waren in Amsterdam. Ferdinand Bol (1616-1680) en Allard van Everdingen (1621-1675) maakten schilderijen voor het Trippenhuis. Nicolaas de Heldt Stockade (1614-1669) was verantwoordelijk voor de plafondschilderingen. Van de rijke decoraties in de kamers, de gangen en de trappenhuizen is veel bewaard gebleven. Bij de laatste restauratie van het Trippenhuis (1988-1991) bleek eens te meer hoe rijk gedecoreerd het huis was. Tijdens een vooronderzoek zijn oorspronkelijke zeventiende-eeuwse schilderingen met vogels en jachttaferelen op de plafonds en deuren in de gangen aangetroffen. Deze schilderingen zijn nu weer te zien in de gangen van het Trippenhuis.
Het Rijksmuseum en het KNAW
Het Trippenhuis bleef tot begin negentiende eeuw in eigendom van de familie Trip. Vanaf 1812 kreeg het een geheel nieuwe bestemming, toen koning Lodewijk Napoleon er het door hem in 1808 opgerichte Koninklijk Instituut van Wetenschappen, Letteren en Schoone Kunsten in vestigde, de voorloper van de huidige Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. In de periode 1815 tot 1885 was tevens het Rijksmuseum in het Trippenhuis gevestigd. Tot op heden is het Trippenhuis de zetel van de Akademie gebleven.
In het kader van het 200-jarig jubileum vinden er speciale rondleidingen plaats in het Trippenhuis. Zie het programma voor de precieze data.