200 jaar KNAW: 1808-2008

Over geschiedenis met een groen randje

De Nederlandse duinen die wij als puur natuur beschouwen, zijn in feite het resultaat van intensieve veeteelt. In de kuststrook van Holland krioelde het in de middeleeuwen van de konijnen, uitgezet voor bont en vlees. Historica Petra van Dam bestudeerde de gevolgen voor het duinlandschap.

Historica Petra van Dam onderzocht hoe het duinlandschap in de loop der tijd is veranderd en wat nu eigenlijk 'oorspronkelijke natuur' betekent. Haar onderwerp was de Hollandse konijnentuin in de periode van 1300 tot 1600.

Het konijn kwam oorspronkelijk niet in Europa voor. Rond 1200 ontstonden er hier gebieden waar natuurlijke vijanden van konijnen, zoals vossen en bunzings, werden uitgeroeid om konijnen te kunnen fokken. In de Hollandse duinen werden de konijnen ’s winters bijgevoederd en waren er na strenge winters jachtverboden. De konijnen creëerden mede het duinlandschap zoals wij dat vandaag de dag kennen.

Op dit moment sterven konijnen bij bosjes door een virus en omdat er weer meer vossen zijn. En het landschap verruigt weer. Petra van Dam kan zich verbazen over pogingen van overheid en natuurinstanties om het landschap in 'oorspronkelijke staat' terug te brengen. 'Hoezo, oorspronkelijk? Daar is geen sprake van. Wij manipuleren ons landschap al eeuwenlang.'

• Bekijk hier de uitzending (uitgezonden op 5 januari 2003)

De KNAW heeft samen met De Praktijk over dit onderwerp een werkstukpakket laten maken.

• Werkstukpakket Historische Duinen