200 jaar KNAW: 1808-2008

Over eerlijke antwoorden op gevoelige vragen

Uitkomsten van enquêtes zijn niet vanzelfsprekend betrouwbaar. Hoe weet je of ondervraagden de waarheid spreken? Statistici werken aan de ontwikkeling van een methode waardoor ondervraagden sneller geneigd zijn de waarheid te spreken.

Fraude met uitkeringen, zwart werken en belasting ontduiken zijn voorbeelden van moeilijke onderwerpen voor enquêtes. Ervaring leert dat mensen niet vaak de waarheid spreken als je ze recht voor hun raap vraagt: 'Heb je wel eens de wet ontdoken?'

De Utrechtse statistici Peter van der Heijden en Joop Hox werken aan het verbeteren van de Randomized Response(RR)-methode. Kern van de RR-methode is dat de ondervraagde onder bepaalde voorwaarden een willekeurig antwoord mag geven met behulp van dobbelstenen of speelkaarten. Door die voorwaarden te verwerken in de uitkomsten van de enquête, kun je de onbetrouwbare antwoorden er later weer uithalen.

In Utrecht probeert men de methode te verfijnen door er direct toepasbaar onderzoek mee te verrichten. Mensen spreken vaker de waarheid met de RR-methode, maar hoeveel vaker?

Bekijk hier de uitzending (uitgezonden op 3 februari 2002)